Je kunt pas echt groeien als je je veilig voelt. Maar wat als je nooit hebt geleerd hoe veiligheid eigenlijk voelt?
(On)bewuste onveiligheid zorgt ervoor dat je lichaam en geest continu alert zijn, ook als er geen direct gevaar is. Daardoor merk je misschien dat je blokkeert, boos wordt of je terugtrekt in stressvolle situaties. Juist dan schiet je brein onbewust in de overlevingsstand. Niet om je tegen te werken, maar om je te beschermen.
Wat betekent veiligheid voor jou?
Is het een fijn huis en genoeg geld op de bank? Geaccepteerd worden door anderen? Of gaat het voor jou om controle over je emoties en je omgeving?
Voor de een is veiligheid fysieke bescherming. Voor de ander gaat het om verbondenheid, erkenning of vrijheid. Maar als je bent opgegroeid in een omgeving waar veiligheid niet vanzelfsprekend was, is de kans groot dat jouw lijf nooit echt geleerd heeft hoe het voelt om veilig te zijn.
En dat voel je, elke dag weer.
Onbewuste onveiligheid: de stille motor onder je gedrag
Wanneer je lichaam en geest voortdurend waakzaam zijn, spreken we van onbewuste onveiligheid.
Dit ontstaat vaak door:
Opvoeding
Als je in je jeugd niet emotioneel werd gezien of gehoord.
Trauma
Wanneer je situaties hebt meegemaakt waarin je je machteloos of ongezien voelde.
Overleving
Als je leerde altijd sterk te zijn en geen zwakte te tonen.
Je rationele brein weet misschien dat je veilig bent, maar je zenuwstelsel denkt daar anders over. Je reptielenbrein grijpt dan terug naar wat het kent: overlevingsmechanismen.
De vier overlevingsreacties van je brein
Iedereen heeft er één die het meest actief is, maar in verschillende situaties kun je ook meerdere reacties herkennen:
Vechten
Je probeert controle te houden, wordt snel boos of raakt verstrikt in discussies.
Vluchten
Je ontwijkt lastige gesprekken, verliest jezelf in werk of scrolt eindeloos op je telefoon.
Bevriezen
Je blokkeert, vindt geen woorden of voelt je machteloos.
Aanpassen
Je pleast anderen, zegt vaak ‘ja’ en hebt moeite met grenzen stellen.
Waarom reageer jij zoals je doet?
Je brein kiest automatisch de route die het ooit als ‘veilig’ heeft opgeslagen. Ook als dat gedrag je nu niet meer helpt. De kunst is om bewustwording te ontwikkelen en te herkennen wat er in jou gebeurt in deze momenten. Pas wanneer je dit ziet en voelt, ontstaat er ruimte om je patronen te doorbreken en iets nieuws te kiezen.
Van overleven naar leven
Het goede nieuws: je kunt je brein trainen om zich veiliger te voelen. Niet door jezelf te forceren, maar juist door zacht te zijn voor jezelf. Kleine stappen kunnen een wereld van verschil maken.
Praktische tools voor meer innerlijke veiligheid:
Ademhalingstechnieken
Lange, diepe ademhalingen kalmeren je zenuwstelsel.
Herken je triggers
Hoe bewuster je bent van je patronen, hoe makkelijker je ze doorbreekt.
Zelfcompassie
Vraag jezelf af: “Wat heeft mijn innerlijke kind nu nodig?”
Grenzen stellen
Zeg vaker “nee” en bescherm je energie.
Herken jij jezelf hierin?
Herken jij jezelf hierin? Dan is het tijd om vanuit bewustzijn te gaan leven in plaats van overleven. Je hoeft niet alles in één keer op te lossen. Bewustwording is al een enorme stap.
Want pas wanneer jij je veilig voelt, kun je echt gaan groeien.
